Вторник, 20.08.2019
Хойнікшчына
Меню сайта
Статистика

Онлайн всего: 1
Гостей: 1
Пользователей: 0

Рудыя – хутары Рудыя, 1711 г., скарга ў Оўруцкі гродскі суд ад імя Аляксандра і Людвікі з Чыхроўскіх Бандынэлі на Антонія і Ганну з Грабоўскіх Аскеркаў за тое, што ўгоддзі з сенажацямі, прыналежныя да хутароў, якімі мясцовыя сяляне здаўна карысталіся, адабраўшы, загадалі араць, засяваць, касіць аж да самай ракі Брагінкі, рыбу лавіць, бортныя дрэвы руйнаваць і “іншыя пажыткі ўсякія браць і на свой пажытак абарачваць” [АрхивЮЗР. 1871. Ч. I. Т. IV. С. 379];
Старч – названы ў сувязі з тым, што на працягу 1778 1787 гг. у мясцовай уніяцкай царкве не было сталага святара, парафія бо малалюдная і бедная – усяго 40 двароў [Лісейчыкаў Д.В. Штодзённае жыццё ўніяцкага парафіяльнага святара беларуска-літоўскіх зямель 1720–1839 гг. – Мінск, 2011. С. 58]; у радаводнай справе Аскеркаў Старч згаданы ў ліку паселішчаў, прыналежных пану Багуславу, які склаў тэстамэнт сынам у 1782 г. [НГАБ. Ф. 319. Воп. 2. А. з. 2386. А. 71 адв.];
Стралічаў – “słoboda Strzeliczow”, у рэестры 1581 г., уласнасць Шчаснага Харлінскага [ZD. T. XX. S. 37];
Судкоў –  аднаіменны фальварак у складзе Загальскага стараства, згаданы пад 1796 г.; стараства належала "малолетнему Станиславу Бужинскому по жизни его...", на той час яго трымаў у арэндзе суддзя Віцэнці Жук [Петреченко І. Є. “Камеральное описание… Речицкой округи”...
 С. 72];
Тульгавічы –“село Тулеговичи в Мозырскомъ повете”, 24 мая (3 чэрвеня н. ст.) 1506 г., у прывілеі караля Аляксандра князю В. Мунчы [Акты Литовской метрики. Собр. Ф. И. Леонтовичем. Т. 1. Вып. 2. Варшава, 1897. № 747; Акты Литовско-Русского государства. Вып 1. Т. 2. (1390 – 1529)./Сост. М. Довнар-Запольский. Москва, 1897. С. 119 – 120]; разам з Кузняцоўшчынай (будучым Краснаселлем) гэта – самая ранняя згадка пра паселішча на тэрыторыі Хойнікшчыны;
Тунеўшчына – "деревня Туновщизна", 1796 г., належала Фларыяну Аскерку, але на той час была ў заставе ў Садкоўскага [Петреченко І. Є. “Камеральное описание… Речицкой округи”... С. 73];

Уласы –  “sioło Ułasy”, 26 чэрвеня 1600 г., належала Шчаснаму Харлінскаму [ZD. T. XXI. S. 60];
Хвойнае – вёска ў казённым маёнтку Загалле, рэвізія 1795 г. [НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. А. з. 59. А. 504 – 509 адв.];
Хойнікі – “имене Хвоиники”, 1532 г., уласнасць нябожчыка пана Сямёна Палазовіча, вернутая каралём Жыгімонтам Старым яго зяцю князю Дзьмітрыю Любецкаму/Відэніцкаму [Андрій Блануца. Земельні надання Сигізмунда І Старого… С. 69 – 70]. Тэкст ліста даў падставу супрацоўнікам Інстытута гісторыі НАН Беларусі дапусціць першую магчымую згадку пра Хойнікі пад 1492 г., што выглядае занадта спрэчным. Больш верагодным уяўляецца дапушчэнне – самы канец 1511 ці пачатак 1512 года, бо з абмежавальнага акту Брагінскай воласці ад 7(17 н. ст.) вынікае, што Хойнікі засталіся на поўнач ад яе, а значыць, яны ўжо камусьці аддадзеныя, тым часам як у 1509 г. яшчэ былі яе часткаю і ні ў якім дакуменце згадвацца не маглі, – не было такой патрэбы. Магчыма, перад тым, як падараваць князю М. Збаражскаму большую і лепш асвоеную частку Брагінскай воласці, кароль за перамогі над татарамі ў 1508 і 1511 г., акрамя іншага, вылучыў з яе Хвойнікі і Астраглядавічы ды падараваў іх “Полазу Русаку, слаўнагу казаку” – пану Сямёну Фёдаравічу Палазовічу. Тут мелася на ўвазе яшчэ і перспектыва асваення незаселеных абшараў паміж брагінскім Лісцвіном і рэчыцкімі Маканавічамі, што і было пазней ажыццёўлена менавіта з Хойнік;
Храпкаў – “wieś Chrapkow”, уласнасць Шчаснага Харлінскага, 22 чэрвеня 1600 г., акт аб сялянах, збеглых з вёскі да сёлаў Брагінскага маёнтку князя Адама Вішнявецкага; [ZD. T. XXI. S. 56];
Чамкоў – хутар Чамкоў на карце 1850 г., на ўсход ад якога – фальварак Аркадзія [Военно-топографическая карта Российской империи 1846 – 1863 гг. (издавалась до 1919 г.), созданная подруководством Ф. Ф. Шуберта и П. А. Тучкова. Масштаб: три версты на дюйм; гл. вышэй у матэрыяле пра Аркадзію];
Чахі – “futor Czechy”, восень 1687г., названы сярод паселішчаў, пацярпелых ад пастою казакоў палкоўніка Паўла Апостала Шчуроўскага; належаў Яну Канецпольскаму [АрхивЮЗР. Киев, 1868. Ч. III. Т. II. С. 155]; нягледзячы на прыведзеную польскую форму, людзі чэхі да назвы паселішча не маюць аніякага дачынення, бо ў яе агульная аснова, як і ў слова чахец; так здаўна называлі крывы, шурпаты, каравы хвойнік на пясчаных узгорках; роднасныя назвы ў паселішчаў Чахаўцы,Чаховічы, Чахоўшчына, уласна Чахец [Яшкін І. Я. Слоўнік беларускіх мясцовых геаграфічных тэрмінаў. Мінск, 2005. С. 696].

Чырвоная Зара – колішні фальварак Карнэліянаў, пазначаны на карце-трохвярстоўцы Ф. Ф. Шуберта 1866 г. (гл. вышэй матэрыял пра Каралін), але паводле В. Гілеўскага, згаданы ў метрычных кнігах Мікуліцкай царквы яшчэ ў 1839 г.;

Шацкоў – фальварак у Загальскім старастве на 1796 г. [Петреченко І. Є. “Камеральное описание… Речицкой округи”... С. 72]; 

 

Што да астатніх вёсак і пасёлкаў Хойнікшчыны (Амелькаўшчына, Асінаўка, Аўраамаўская (Партызанская), Баравіца, Бераснёўка, Буда, Восаў, Востраў, Гнездзенка, Града, Гудаў, Данілаў Рог (Чырвоны Рог), Дуброва, Загальская Слабада, Іванаўка, Кажушкаўская Слабада, Каранёўка (былы Кунцаў Рог?), Карпілаўка, Кліндупаўка (Чырвонае Возера), Кунцаў Рог (будучая Каранёўка?), Кухнаўшчына, Ламачы, Ломыш, хутары Міхайлаўскі і Юр’еўскі (разам – Будаўнік), Новакухнаўшчына, Новапакроўск, Папоўшчына (Октябрь), Першамайск, Пікуліха, Пудакоў, Пятраш, Рогінь, Сінцы, Смалоў (Леніна), Смірноў, Сокал, Хвашчоўка, Хвойная Паляна), дык тут або не ўдалося знайсці адпаведныя звесткі, або няма магчымасці рушыць далей, чым гэта зроблена ў энцыклапедыі “Гарады і вёскі Беларусі”. Разам з тым, у чарговы раз нагадаем, што карыстацца названым выданнем трэба з вялікай асцярожнасцю (гл.: Ненадзейная энцыклапедыя).

 

*  У гэтым і наступных выпадках, калі звесткі запазычаныя з выдання “Źródła dziejowe” (“Гістарычныя крыніцы”), мы маем справу не з арыгінальным напісаннем і гучаннем назваў, а з іх перадачай лацінскай графікай польскім гісторыкам А. Ябланоўскім ды яшчэ і з шматлікімі памылкамі. Нічога не зробіш. Дакументы Кароннай метрыкі або кнігі трыбунальскія, адкуль паходзіць прыведзеная аўтарам інфармацыя пра Хойнікшчыну другой паловы XVI – першай трэці XVII ст., знішчаныя ў гады Другой сусветнай вайны. Таму мусім быць удзячныя  А. Ябланоўскаму і за тое, што ён паспеў зрабіць.

** М. К. Любаўскі ў свой час зблытаў нашыя Навасёлкі, недарэчна змясціўшы іх на рацэ Віць (!), з аднаіменным сялом на рэчцы Іпа (сучасны Калінкавіцкі раён), нададзеным каралеўскім прывілеем 1514 г. пісару Ф. М. Святошу, мяркуючы, нібы Брагінская воласць калісьці належала да Мазырскага павету [Любавский М. К. Областное деление и местное управление Литовско-Русского государства ко времени издания первого Литовского статута. Исторические очерки. Москва, 1892. С. 238 – 239]. Гэтую недарэчнасць не мог не запазычыць аўтар тамоў, прысвечаных Гомельскай вобласці, энцыклапедыі “Гарады і вёскі Беларусі” С. В. Марцэлеў…

*** На вялікі жаль, ізноў сутыкаемся з памылкамі перапісчыкаў або выдаўцоў, хоць тое, што размова ідзе пра Настолле, выглядае бясспрэчным.

 

С. Бельскі

Вход на сайт
Поиск
Календарь
«  Август 2019  »
ПнВтСрЧтПтСбВс
   1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031
Друзья сайта
  • Официальный блог
  • Сообщество uCoz
  • FAQ по системе
  • Инструкции для uCoz
  • Copyright MyCorp © 2019