Пятница, 18.01.2019
Хойнікшчына
Меню сайта
Статистика

Онлайн всего: 1
Гостей: 1
Пользователей: 0

Гісторыя I

  Акт абмежавання Брагінскай воласці. Тэкст абмежавання Брагінскай воласці 1512 г. у фондах НГАБ у Мінску вядомы з актавай кнігі Мазырскага гродскага суда як запіс ад 2 жніўня 1776 года, а таму выкананы лацінскай графікай, хоць, у адрозненне ад польскамоўных уступу і канцоўкі ўсяго дакумента, "рускай мовай пісаны". Гэтым тлумачыцца і польскамоўны загаловак "Akt Ograniczenia Hrabstwa Brahińskiego", які аўтары хойніцкай  "Памяці", а таксама энцыклапедычных артыкулаў няслушна ўжываюць, калі пішуць аб месцазнаходжанні Хойнік у пачатку XVI ст. Тэрмін "графства" для азначэння адміністрацыйных адзінак і асобных уладанняў у ВКЛ таго часу не ўжываўся, таму ў "рускай" частцы дакумента і значыцца "воласць Брагіня". ...>>   

  Аб часе падаравання Хойнік пану Сямёну Палазовічу. “Лист писаныи князю Дмитру Романовичу Виденицкому до пана воеводы киевского абы именя розные по Семену Полозовичу зосталые ему яко зятю его поступил_Жикгимонт Божю милостю корол_Воеводе киевскому, державцы свислоцкому пану Андрею Якубовичу Немировича. Жаловалъ намъ дворянинъ нашъ княз Дмитреи Романович Виденецкии о томъ, што жъ которые именя мелъ державца речицкии тесть его, небожчикъ панъ Семенъ Полозовичъ наимя Ухобное, Углядковичи, Белыи Берегъ, Виточов, Мартиновичи, Хвоиники, Остроглядовичи, Новоселки а двор с пустовщинами у замку Киеве и на месте, и во Вручомъ. И тые деи он вси именя свои держалъ за даниною и листы отца нашого Казимера, короля, и брата нашого Александра, королеи ихъ милости и нашими…” ...>>

  Калі ўпершыню маглі быць згаданыя Хойнікі?  Да Дня беларускага пісьменства 2010 у шэрагу іншых навінаў пабачылі свет кнігі "Хойнікшчыны спеўная душа” і "Хойнікшчына. Легенды, падзеі, людзі”. У абедзьвюх па пытанню, вынесенаму ў загаловак артыкула, старшыня райвыканкама А. В. Бічан захоўваў традыцыйную пазіцыю, аддаўшы перавагу 1512 году, а намеснік старшыні аблвыканкама В. В. Барысенка і пісьменнік Д. Л. Вінаградаў прынялі 1492 год, бо апошняй даты трымаюцца ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі. Як тут быць? Які юбілей адзначаць у 2012 г. – 500-гадовы або 520-гадовы? ...>>

  Паселішчы нашага рэгіёна ў дакументах XVI – XVII стст. Бил нам чолом князь Михаило Василевич Збаражскии о том, што перво сего дали есмо ему волостку нашу Брягин держати до его живота, и тыми разы бил нам чолом, абыхмо то ему потвердили нашим привилем на  вечность._Ино мы, вбачивши верную и справедливую, знаменитее накладную его службу з давных лет ку отцу нашому, славное памети Казимиру, и брату нашому Александру, королем их милости, и к нам.., мы теж маючи възгляд о заплате праци его  и хотячи напотом охотнеишого и пилнейшого его вчинити к нам, яко к пану дедичному, з ласки нашое.., и на его чоломбите то вчинили: тую волостку Брягин з местом и с корчмами, и з мытом, и з городищом, и со всими селы, и з людми, кром тых сел, што первеи того кому у тои волости будем дали... ...>>

  Уладальнікі Хойнік. Спачатку Хойнікі ў складзе Брагінскай воласці былі дзяржаўным уладаннем. У 1506 г. кароль і вялікі князь Аляксандр аддаў апошнюю ў трыманне Данілу Дзедкавічу, пакуль той не выбера належныя яму 230 коп грошай. Але неўзабаве манарх памёр, яго ж брат і пераемнік Жыгімонт Стары "взяли есмо тую волостку Брягин" пад сваю руку. Ненадоўга, бо прывілеем ад 25 кастрычніка (4 лістапада) 1509 г. воласць тым жа каралём была аддадзена "до живота его" князю Міхаілу Васільевічу Збаражскаму, які раней ужо валодаў ёй "до воли господаръское". У хуткім часе князь М. Збаражскі біў чалом каралю аб правядзенні абмежавання Брагінскай воласці, што і выканаў у пачатку 1512 г. дзяржаўца трахтамірскі і дымірскі І. Кміціч. ...>>

  Судовыя справы князя Любецкага, паноў Харлінскага, Абрамовіча і Бразоўскага з кіеўскім Свята-Міхайлаўскім (Залатаверхім) манастыром. "...Што позывал позвы перед пана его млсть игумен монастиря свтого Михайла церкви Золотоверхое Семион кнзя Дмитрея Романовича Любецкого о кгвалтовное наслане и пожате збожя в року пятдесят четвертом на земли церквъной села Лысковского и к тому теж позвал был на том же позве, иж в року пятдесят пятом перед Божим нароженем люди кнзя Дмитреевы села Остроглядовского, вшодши в землю лысковскую тридцятеро бчол з дерева бортного выдрали и тыиж, дей, люди остроглядовские невинне копу собравши, на оной копе людей церковных лысковских обухи позбивали и помордовали..." ...>>

  Юзаф Вольф пра князёў Любецкіх. Аднымі з найбольш ранніх уладальнікаў Хойнік, Астраглядавічаў, Навасёлак ды іншых паселішчаў у нашым рэгіёне былі князі Любецкія (галіна кн. Друцкіх). Але ў кнізе "Памяць" і ў брашуры А. М. Зелянкоўскага "Па залах Хойніцкага гісторыка-краязнаўчага музея" прысутнічае хіба звестка аб падараванні ў 1568 г. Хойнік Феннай, князёўнай Любецкай, пану Шчаснаму Харлінскаму. І ўсё. Пазней імі нібыта завалодалі князі Вішнявецкія, чаго на самой справе ніколі не было. На гэтай старонцы падаём урывак з кнігі Ю. Вольфа, звесткі якой будуць дарэчы побач з прыведзенымі вышэй судовымі цяжбамі Любецкіх з кіеўскім Свята-Міхайлаўскім манастыром. Наперад даруем аўтару (альбо выдаўцам) відавочную памылку: у яго сустракаем нейкія Глядавічы і Астрадворы, хоць у арыгінале каралеўскага ліста 1532 г. значыліся вядомыя ўсім нам Астраглядавічы (Астрагляды)... ...>>

 М. Ф. Спиридонов (1937 – 2017). Акт о разделе имения Брягин. 1574 г.  Среди разнообразных по происхождению, форме и содержанию видов источников Великого княжества Литовского, Русского, Жомойтского и далее (ВКЛ) XVI в. одним из распространенных являются «листы дельчие», т. е. составленные в установленной законом форме соглашения обычно шляхтичей-родственников о разделе имущества, доставшегося им в наследство. Официальных копий таких листов XVI в. сохранилось достаточно много. Оригиналов же их известно относительно мало. Оригиналом и является впервые публикуемый здесь лист от 15 марта 1574 г. о разделе имения, центром которого был замок Брягин. ...>> 

  І. В. Кондратьєв. Брагінщина у складі Любецько-Лоєвського староства. Від часів Давньої Русі, коли Гомель потрапив під вплив київських князів, Брагін увійшов до складу Київського князівства. Можливо, що сама назва Брагін походить від скандинавського прізвища Брага, та може свідчити про варязьку присутність у регіоні. Вперше місто згадується у Іпатівському літопису під 1147 р., у контексті боротьби князів чернігівських та київських. Наступна згадка припадає на 1187 р., коли київський князь Рюрик Ростиславич подарував Брагін молодятам – сину Ростиславу та його дружині. У 1241 р. Брагін, як і інші міста Подніпров’я, був спалений монголами. (?)_У 60-і рр. ХIV ст. Брагін увійшов до складу Великого князівства Литовського і став центром волості Київського воєводства (?), а з 1471 р. – Київського староства. Першим відомим володарем та великокнязівським намісником Брагіна був Альберт Монивід... У його руках вперше об’єдналися любецькі та брагінські володіння, бо саме він отримав від великого князя Вітовта міста Брагін, Горволь та Любеч. ...>>

   Адміністрацыйная прыналежнасць Хойнікшчыны ў XVI – пачатку XX ст. У пачатку XVI ст. Хойнікі і большая частка пазнейшага раёна належалі да Брагінскай воласці, а немалая яго ўскраіна на паўночны захад і захад прыкладна ад лініі Куравое – Небытаў – Настолле – Барысаўшчына – Тульгавічы, разам з усходнімі часткамі угоддзяў названых паселішчаў, была ў складзе воласці Мазырскай Вялікага Княства Літоўскага. З "Aktu ograniczenia hrabstwa Brahińskiego", пададзенага ў 1776 г. да кніг Мазырскага гродскага суда панам Алаізіем Ракіцкім, вынікае, што ў Брагінскую воласць не ўваходіла і частка Хойнікшчыны на поўдзень ад астравоў Дронькі і Кажушкі. Да якой воласці належала яна, пакуль асобныя паселішчы не былі раздадзеныя прыватным асобам і манастырам? ...>>

 Размежаванне Кіеўскага ваяводства Кароны з Мазырскім паветам ВКЛ. 1621/22 г. Напярэдадні падпісання Люблінскай уніі 1569 г. паміж Каралеўствам Польскім і Вялікім Княствам Літоўскім, кароль Жыгімонт Аўгуст адлучыў сваім указам Кіеўскае ваяводства ад апошняга і ўвёў у склад Польшчы. Пасля гэтага на вальных сеймах Рэчы Паспалітай шматразова ствараліся камісіі па размежаванню спрэчных тэрыторый. На гэтай старонцы прыводзім апісанне спробы размежаваць Карону і ВКЛ у нашым рэгіёне. Пачатак яго датаваны 13 снежня 1621 г. у Оўручы, а заканчэнне – 3 студзеня 1622 г. у Маканавічах. Паводле дакумента, сітуацыя тут склалася не інакш унікальная: большая частка сённяшніх Хойнікшчыны і самых Хойнік (!) апынуліся ў Кароне, а меншая, якая і раней была ў межах Мазырскага павету, засталася ў Вялікім Княстве (гл.: матэрыял "Адміністрацыйная прыналежнасць…") ...>> 

   Хойніцкі маёнтак князёў Шуйскіх {інвентары 1698, 1721, рэвізія 1716 года}. На гэтай старонцы змяшчаем арыгінальныя дакументы з гісторыі Хойнікшчыны і Брагіншчыны, якіх да сённяшняга часу захавалася няшмат. Зацікаўленыя наведвальнікі сайта атрымаюць звесткі пра сацыяльны і нацыянальны склад насельніцтва мястэчка Хойнікі і прыналежных да маёнтка вёсак ды хутароў, пра іх павіннасці князям Шуйскім за карыстанне зямлёй або за права на арэнду ці то займацца якімі промысламі. Нехта пабачыць тут знаёмыя, нават родныя, прозвішчы ажно з канца XVII пачатку XVIII ст. І ўвогуле так здаецца усім карысна ўяўляць, з якіх крыніцаў паходзяць сведчанні, якія пазней, у адаптаваным выглядзе, мы сустракаем у строга навуковых, потым навучальных і нарэшце найбольш масавых папулярных выданнях, прысвечаных гісторыі Беларусі. ...>>

  Юзаф Вольф пра князёў Шуйскіх.  Згаданыя князі належалі да аднае з сямі ўладальніцкіх фамілій, якая трымала Хойнікі каля паўтары сотні гадоў. Менавіта пры іх у другой палове  XVII ст.  мястэчка, размешчанае ў скрайне нязручнай забалочанай мясціне, пераняло ў Астраглядавічаў іх былую ролю  стала цэнтрам усяго маёнтку і дало яму сваю назву. Цікавыя звесткі пра Шуйскіх у нашым краі падае польскі генеалог Ю. Вольф. І хоць спрэчнай уважаецца тэза пра іх расійскае паходжанне (у Рэчы Паспалітай існавала некалькі аднайменных сем'яў і без княскіх тытулаў), але ж яе ніхто пакуль дакументальна  і не абвергнуў. Не бачым вялікай бяды і ў тым, што аўтар змясціў нашыя Хойнікі на Берасцейшчыне там сапраўды ёсць паселішча з сугучнай назвай. Апублікаваныя вышэй інвентары і рэвізія ўсё вяртаюць на сваё месца. ...>>

 Хойнікшчына і Брагіншчына ў актах Оўруцкіх. Сярод дакументаў Оўруцкага гродскага суда, хоць і рэдка, а ўсё ж сустракаюцца звесткі пра людзей Хойніцка-Брагінскага рэгіёна._Напрыклад, скарга ад 4 чэрвеня 1694 г., пададзеная ў суд панам Казімірам Яроцкім, на адміністратара Хойніцкага маёнтка – спадчыннага ўладання князя Канстанціна Шуйскага, пісара літоўскага, – пана Яна Здзітавецкага. У крыніцы паведамляецца, што харугва ваяводзіча інаўроцлаўскага пана Шчавіньскага ў лістападзе 1693 г. стала на зіму ў Хойніках... ...>> 

 Судовыя акты пра даўнія падзеі на Хойнікшчыне/Брагіншчыне.  Раней даводзілася згадваць пра тое, што звестак з гісторыі Хойнікшчыны да другога падзелу Рэчы Паспалітай у Цэнтральным дзяржаўным гістарычным архіве Украіны ў Кіеве нашмат болей, чым у фондах НГАБ у Мінску. Гэта натуральна, таму бо асноўная частка рэгіёну разам з Хойнікамі і Брагінам у мінулым належала да Кіеўскага ваяводства.  ...>>

Вход на сайт
Поиск
Календарь
«  Январь 2019  »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031
Друзья сайта
  • Официальный блог
  • Сообщество uCoz
  • FAQ по системе
  • Инструкции для uCoz
  • Copyright MyCorp © 2019