Четверг, 20.06.2019
Хойнікшчына
Меню сайта
Статистика

Онлайн всего: 1
Гостей: 1
Пользователей: 0
Адметныя мясціныстрачаная духоўная спадчына; недарэчнасці

  Сядзіба Аскеркаў/Ваньковічаў у Рудакове. У выданні ”Słownik geograficzny Królewstwa Polskiego i innych krajów słowiańskich” запісана: Рудакоў (вядомы, прынамсі, з граматы 1574 г. як "востраў”) калісьці ўваходзіў у склад Брагінскіх уладанняў князёў Вішнявецкіх, а пасля – паноў Ракіцкіх, Аскеркаў. Але дакументы, апублікаваныя ў "Архиве Юго-Западной России”, сведчаць яшчэ, што ў 1687 г. паселішча, разам з шэрагам іншых на тэрыторыі сучаснага Хойніцкага раёна, належала да Брагінскага ключа Яна Канецпольскага, ваяводзіча бэлзскага, а ў 1715 г. жыхароў Рудакова сваімі падданымі называў ужо шляхціч Аляксандр Бандынэлі. Верагодна, толькі пазней вёска перайшла да Ракіцкіх. Ізабэла Ракіцкая выйшла замуж за Юрыя Аскерку гербу Мурдэліо зменены, а пасагам яе стаў названы маёнтак ...>>

  Сядзіба Ястшэмбскіх у Барысаўшчыне.  Пра вёску Барысаўшчына (за 12 км ад Хойнік), вядомую ў Беларусі знаходкамі найстаражытнай металічнай прылады (меднае долата сярэдзіны III тыс. да н. э.) і шматлікіх каменных баявых сякераў, энцыклапедыя "Гарады і вёскі Беларусі” паведамляе, нібы яна ўпершыню згадана ў пісьмовых крыніцах пад 1567 годам. Але тут мы маем справу з відавочнай блытанінай, бо практычна тыя самыя звесткі аўтары прыводзяць і для вёскі Барыскавічы на Мазыршчыне. Але ў адрозненне ад апошняй, наша Барысаўшчына не пазначана на карце аднаго з найбольш дасведчаных у Беларусі знаўцаў крыніц XVI ст. М. Ф. Спірыдонава, хоць месца на ёй для гэтага было дастаткова ...>>

  Прозараўскія мясьціны ў Хойніках. Сядзібны дом на "Замку". Закладзены ён быў Каралем Прозарам у часы Чатырохгадовага сейма (1788 – 1792), а знаходзіўся, паводле слоў мясцовых жыхароў, былых і цяперашніх, на сучаснай вуліцы імя У. В. Жыляка ў раёне былых фабрыкі мастацкіх вырабаў, двара дзіцячага садка і дамоў № 24 – 26. Напэўна гэта не тое месца, на якім размяшчалася старадаўняе ўмацаванне, дзеля чаго ўся мясціна і атрымала назву "Замак”, бо на апошнім, як высветліў у 1982 годзе М. А. Ткачоў, жыццё ў XVIII ст. замерла. ...>>

  Прозараўскія мясьціны ў Хойніках. Касцёл альбо першая мураваная Пакроўская царква. Cёння ў Хойніках існуе каталіцкая парафія Унебаўзяцця Найсвяцейшай Марыі Панны. Яна з’яўляецца пераемніцай аднайменнай Астраглядаўскай парафіі, заснаванай, падобна, яшчэ ўпачатку XVII ст. Тая парафія мела філіяльныя касцёлы ў Брагіне і Хойніках ды капліцы ў Жаліборы і Вялікім Боры. Паводле Чэслава Пяткевіча, у Хойніках касцёл пабудаваны ў першым дзесяцігоддзі XVIII ст. Гэты драўляны і без арганаў касцёльчык, як сказана, быў філіяй парафіяльнага касцёла ў Астраглядах, у якім 12 чэрвеня 1791 года тагачасны пробашч, ксёндз Глінскі цэлебраваў святую імшу, прамаўляў урачыстую казань з нагоды прыняцця Канстытуцыі 3 мая, а вернікі, патрыёты Рэчы Паспалітай, складалі клятву на вернасць Айчыне ды спявалі старадаўні гімн Te Deum laudamus (Цябе, Бога, услаўляем), які пачынаецца словамі:_Ciebie, Boga, wysławiamy,_Tobie, Panu, wieczna chwała,_Ciebie, Ojca, niebios bramy,_Ciebie wielbi ziemia cała… ...>>

  Прозараўскія мясьціны ў Хойніках. Капліца, фамільны склеп і курган Людвікі. Пра капліцу на хойніцкіх могілках, якая пабудаваная адначасова з мураваным касцёлам у цэнтры мястэчка, М. Ярэміч у 1865 годзе паведаміў, што яна ўяўляла сабой: "Костёл… каменный, покрыт железом, в виде надгробного памятника с четвериковыми  по углам башнями, оштукатуренный внутри и вне, в коем устроены четыре круглые окна и одни только входные двери…. В костёле на кладбище (здесь и кладбище православное) устроены гробницы, в которых погребён покойный фундатор костёла, его жена и сын, умерший в 1864 году в городе Минске". Згаданы сын Уладыслава Прозара Мечыслаў быў арыштаваны па падазрэнню ў сувязях з паўстанцамі і памёр у зняволенні. Пахаваны, як бачым, у Хойніках. ...>>

  Сядзіба Аўраамавых у Хойніках. Гэты архітэктурны помнік знаходзіцца на вуліцы К. Маркса, у цэнтры сучасных (не колішніх!) Хойнік і ўключае сядзібны дом і парк. Сфарміраваны ў пачатку XX ст. Дата 1912 на галоўным фасадзе, відавочна, паказвае год, калі было завершана ўзвядзенне дома, а літары АА на фасадзе і на пілонах уяздной брамы – імя ўладальніка сядзібы Андрэя Аўраамава. Палацык, паводле А. М. Кулагіна і Т. Ф. Літвінавай, – помнік эклектычнай архітэктуры, ўяўляе сабой двухпавярховы прамавугольны ў плане мураваны будынак, да якога асіметрычна прыбудавана квадратная вежа (своеасаблівы бельведэр) ...>>

  Прозараўскія мясьціны ў Астраглядах. Палац. А. Ельскі ў першым томе выдання "Słownik geograficzny...” падае, нібы Астрагляды, даўней называныя Астраглядавічамі, спачатку належалі князям Вішнявецкім, а пасля – панам Харлінскім, Ракіцкім, Прозарам. Аднак, наўрад ці Вішнявецкія хоць калі валодалі Астраглядавічамі. Гэтае паселішча ў пісьмовых крыніцах XVI-XIX стст. заўсёды належала тым самым гаспадарам, што і Хойнікі, але не князям Вішнявецкім. Сярод уладальнікаў у розныя часы былі паны Палазовічы (да 1532 г.), князі Любецкія (ад 1532 г.), паны Харлінскія (з канца 1568 г.), Абрагамовічы (прыкладна з 1624 г.), Бразоўскія (недзе з 1643 г.), князі Шуйскія (прыкладна з 1676 г.), паны Прозары (з 1828 г.) ...>>

 Прозараўскія мясьціны ў Астраглядах. Касцёл Унебаўзяцця Найсьвяцейшай Панны Марыі. А. Ельскі ў “Słowniku geograficznym...” пісаў, што касцёл у Астраглядавічах выбудаваны з ініцыятывы і на сродкі іх уладальнікаў паноў Харлінскіх у 1626 г. Магчыма, адбылося гэта дзякуючы добрапрыстойнасці ды намаганням пані Гальшкі, удавы па Мікалаю Харлінскім, бо сам гаспадар памёр каля 1623 г. Дзеля ўтрымання касцёла на яго сталы прыбытак была запісана вёска Багушы.
   У 1697 г. упершыню ў кнігах Оўруцкага гродскага суда сустракаем звесткі пра існаванне ў Астраглядах дамініканскага кляштару, а ў інвентары наступнага 1698 г. адным з падпісантаў выступае ксёндз Даніэль Міклашэвіч, астраглядаўскі вікары, з ордэну братоў-прапаведнікаў (fratres praedicatores), як афіцыйна называлі дамініканаў. .
..>>

  Юравічы – "дыямент” на "Залатым кальцы Палесся”. Як вядома, маршрут "Залатога кальца Гомельшчыны” праходзіць праз Гомель, Лоеў, Рэчыцу, Юравічы, Мазыр, Тураў, Чырвоны Бераг (Жлобінскі раён), Чачэрск і Ветку. Найбліжэйшы да нас пункт – Юравічы. Іх мы можам успрымаць гэткімі ж сваімі, як, напрыклад, Тунеўшчыну або Хвойнае. І прычына не ў геаграфічнай блізкасці ды наяўнасці тут сусветна вядомых помнікаў, надзвычай каштоўных для гістарычнай навукі і цікавых для турыстаў, з-за чаго Юравічы хочацца называць "дыяментам" на "Залатым кальцы" ...>>

  Руслан Гародка. Цуды Юравіцкай Багародзіцы. Гісторыя цудатворнай іконы Маці Божай Юравіцкай дайшла да нас галоўным чынам дзякуючы айцу езуіту Францішку Колерту, які быў суперыёрам кляштара ў Юравічах у 1742—1755 гадах. Ён – аўтар кнігі пра славуты абраз. Кніга ўбачыла свет у 1755 годзе. Яна пачынаецца словамі: "З крыніцы цудоўных ласкаў Марыі з Юравіцкіх гор узнікла на гонар яснавяльможнага пана Багуслава Аскеркі, кашталяна наваградскага, суддзі памежнага, праз ксяндза Францішка Колерта, калісьці працавітым пяром напісана, а цяпер друкарскім прэсам выціснена года Панскага 1755 у Нясвіжы ў друкарні Яго Княскай Мосці in Collegio Societatis Jesu". ...>>                                    

  НЕДАРЭЧНАСЦІ І. Да паходжання іконы Пресвятой Богородицы, именуемой Благодатное Небо. Дзесяць гадоў таму, у сувязі з нібыта 300-гадовым юбілеем з’яўлення названай іконы ў Хойніках, У. Сямёнаў пісаў: "Как свидетельствуют старожилы, ещё в дореволюционное время икона "Благодатное Небо" постоянно хранилась в Покровской церкви и являлась главной святыней не только Хойникского прихода, но и соседних волостей. В праздничные дни [“у хвэст” на мове нашых даўніх землякоў] перед образом Божьей Матери совершались молебны, возглашались многолетия фундаторам-князьям Трубецким [!] и Шуйским. К иконе собиралось множество народа с молитвой и прошением или благодарением за полученную милость. Многие верующие люди удостоверяли факты её святости и чудотворной силы" ...>>

  НЕДАРЭЧНАСЦІ . Усадебно-парковый комплекс конца ХIХ – начала ХХ века в г. Хойники (ул. Карла Маркса, 19). Историко-архивная справка на памятник архитектуры. Гомель, 2009. На территории современной Гомельщины насчитывается более двадцати памятников усадебной культуры, внесенных в Государственный список историко-культурных ценностей Республики Беларусь. Среди них – сохранившиеся до сегодняшнего дня фрагменты усадебно-паркового комплекса в г. Хойники, история которого восходит своими истоками к концу XVIII – началу XIX века._В период позднего средневековья Хойникское имение принадлежало сначала роду магнатов  Речи Посполитой Вишневецких, затем – княжескому роду России и Великого княжества Литовского Шуйским. Потом поместье перешло к Каролю Прозору, который происходил из древнего литовского шляхетского рода герба "Прозор". ...>>

НЕДАРЭЧНАСЦІ ІІІ. ["Краязнаўчы сайт Гомеля і Гомельшчыны"]
Паспрабуйце землякі добрыя, разбярыцеся:
навошта для відэа, прысвечанага гісторыка-архітэктурным помнікам Хойнікшчыны,
рабіць застаўкай выяву няхай сабе і вельмі прыгожай Чырвонабярэжскай сядзібы, што ў Жлобінскім раёне?!
 Акрамя таго, аўтары пэўна атаясамліваюць "сядзібу" з "маёнткам". 
Да Аўраамавых апошні сапраўды належаў Прозарам, як раней іншым шасці ўладальніцкім радзінам, 
але сядзібны дом іх быў каля цэнтру тагачаснага мястэчка, на ўскрайку балота, а гэта  прыкладна за кіламетр ад палацыка 1912 г.
 Таму ў роліку мы бачым не шляхецкую сядзібу Прозараў, пры якіх тут месціліся хіба сціплыя драўляныя будынкі фальварку Валокі,
 а сядзібны дом і парк купца Андрэя М. Аўраамава.
 І вуліц, з якіх сёння можна патрапіць у парк, у пачатку XX ст. не было.
Нам у Хойніках, вядома ж, прыкра з-за таго, што не можам заявіць:
тут (і адразу з гонарам паказаць – вось!) знакаміты Караль Прозар прымаў спіскоўцаў-касцюшкаўцаў,
тут адбылося святкаванне з нагоды прыняцця Канстытуцыі 3 мая 1791 года... і г. д. 
Sed magis amica veritas

НЕДАРЭЧНАСЦІ ІV. [Тамсама] На вялікі жаль:
у змешчаным ніжэй відэароліку аўтары, акрамя даўняй і ўжо звыклай недарэчнасці што да назвы "Хвойнічак",
агучваюць прыдуманую А. М. Ненадаўцам "легенду" пра св. Іллю
; папулярызуюць фантастычныя
ідэі падаравання расійскім падданым, князем Трубяцкім іконы Божай Маці Благодатное Небо ў Пакроўскую царкву
пры князях Шуйскіх, падданых-католіках Рэчы Паспалітай, і паходжання роду Мележаў ад чэха Мелешака
;
кажуць пра фанетычныя змены ў паляшуцкай гаворцы "ўжо ў нашыя дні" (!),

у выніку чаго "Хвойнікі" сталіся "Хойнікамі";
паўтараюць вясковыя (барысаўшчанскія) плёткі пра сям'ю Ястшэмбскіх (Jastrzębskich, Ястржембских);
галоўнае ж, сцвярджаюць, нібы і сядзібны дом у парку належаў яшчэ радзіне князёў Шуйскіх!
Адзінага рэальнага уладальніка, які яго і збудаваў, А. М. Аўраамава, не згадваюць наогул...

Вход на сайт
Поиск
Календарь
«  Июнь 2019  »
ПнВтСрЧтПтСбВс
     12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
Друзья сайта
  • Официальный блог
  • Сообщество uCoz
  • FAQ по системе
  • Инструкции для uCoz
  • Copyright MyCorp © 2019