Вторник, 20.08.2019
Хойнікшчына
Меню сайта
Статистика

Онлайн всего: 2
Гостей: 1
Пользователей: 1
slawamirkorbut

Гісторыя III

  Юзаф Апалінары (у літаратуры Юзаф Антоні, псеўд. Dr Antoni J.) Ролле пра астатняга Абознага Вялікага Княства Літоўскага.  Całe życie oboźnego jest jakby legendą. Zmierzch legendarny otula pochodzenie jego, bo wywodzi się od Rurykowiczów. Przodek Karola, książę Prokop Prozorowski, dostał się w XVI stuleciu na Litwę, wygnany burzą spod strzechy rodzinnej. Dumny kniaź, wkraczając w gościnne granice Rzeczypospolitej, jakby pragnął na zawsze zerwać z przeszłością, rozciął znak swój herbowny na dwoje i stąd została na nim tylko połowa orła czarnego i jedna głowa, drugą okryto tarczą ó jasnym polu z trzema gwiazdami – wszystko zaś ustrojono w mitrę książęcą i gronostaje. Jak z herbem, tak też i z nazwiskiem uczynił; z Prozorowskiego został Prozorem, skromnym ziemianinem litewskim. ...>>

  Тадэуш Мікульскі. Karpinsciana ў архіве Прозараў. Wśród wspomnień osobistych Karpiński zapamiętał początki znajomości z Prozorem, zawartej w Grodnie, w czasie sesji Trybunału Litewskiego 1781 r., kiedy poeta (ur. 1741), naówczas sekretarz Adama K. Czartoryskiego, i młody Prozor (ur. 1759), wojewodziс witebski, spotkali się po raz pierwszy. Różnica wieku nie przeszkodziła zażyłości. Z dat przedstawionych wynika, że Karpiński miał istotnie prawo do apostrofy w r. 1822: ...żegnam się też z wami, najdawniejsi, bo więcej od lat 40 przyjaciele moi, Karolu Prozorze, Oboźny Litewski, i Ignacy Siełieniu, Starosto Krzemieńczucki...3 Twórczość Karpińskiego, która lubi odwoływać się do stosunków osobistych, wyraźnie milknie w latach przyjaźni z Prozorem. ...>> 

  Эльжбета Орман пра Караля Прозара. Артыкул з выдання "Polski Słownik Biograficzny". Prozor Karol h. własnego (1761? – 1841), oboźny w. lit., działacz kościuszkowski i emigracyjny, minister skarbu w Rządzie Tymczasowym Lit. w r. 1812. Ur. na Żmudzi, był najstarszym synem Józefa i jego pierwszej żony Felicjanny ze Szczytów, bratem Ignacego i Antoniego. Rok jego urodzenia nie jest całkiem pewny. Wg tradycji rodzinnej był to r. 1759, natomiast nadany P-owi 18 I 1782 przywilej na dodanie lat wskazywałby, że nie miał wymaganych do funkcji deputata 23 lat. Ponieważ imię otrzymał na cześć ks. Karola kurlandzkiego, który bawił w Czerwonym Dworze u Antoniego Zabiełły w r. 1759 i w r. 1761, i miał trzymać P-a do chrztu wraz z Zofią Zabiełłową – można przypuszczać, że chrzest odbył się podczas drugiej wizyty księcia i że P. urodził się w r. 1761. ...>>

  Збігнеў Міхальчык аб тым, як сыны Юзафа Прозара намагаліся ўвекавечыць памяць пра бацьку.  Wojewoda witebski Józef Prozor (1723 – 1788) nie nalezał do najmożniejszych, najwybitniejszych ani najbardziej wpływowych mężów stanu XVIII w. Duż powazniejszą rolę odegrał najstarszy z jego synów – Karol, oboźny litewski, marszałek trybunału litewskiego, działacz polityczny i wojskowy czasów insurekcji kościuszkowskiej – inicjator działań, o których będzie mowa poniżej. Nazwisko wojewody witebskiego i jego krewnych weszło na trwałe do historii kultury i sztuki polskiej klasycyzmu unieśmiertelnione przez Franciszka Smuglewicza, autora portretu rodziny Prozorów – dzieła, które pomimo pewnych mankamentów formalnych należy do kanonu malarstwa polskiego schilku XVIII w. ...>> 

   В. А. Лякин. Наши земляки на Бородинском поле.  24-26 августа (5-7 сентября н. ст.) 1812 года в одной из величайших битв в истории человечества – генеральном Бородинском сражении недалеко от стен Москвы сошлись «Великая армия», ведомая французским императором Наполеоном и русская армия под командованием прославленного полководца М. И. Кутузова. Нам известны все ее подробности, имена участвовавших в ней генералов и почти всех офицеров, однако на «нижних чинов» в те времена послужных списков не велось и они, в своем большинстве, остались безымянными... ...>>

   В. П. Грицкевич. Беловолосый консул. Первым российским консулом в Японии, хорошо знавшим её условия, был опытный востоковед Иосиф Антонович Гошкевич. Именно он и его сотрудники открыли в Хакодатэ русскую школу и больницу, издали первую русскую азбуку для детей, обучали японцев морскому делу и медицине. И. А. Гошкевич подарил японцам не известные им до этого маячный фонарь и барометр, обучил портного Кидзу Кокити фотографии и передал ему свой костюм, чтобы тот научился шить европейскую одежду. Портной открыл в Хакодате фотоателье и мастерскую пошива европейского платья. Позже И. А. Гошкевич написал о жителях Страны восходящего солнца: "Японский народ, недавно почти насильно втолкнутый в семью цивилизованного европейского миpa, давно имел право на это место по внутреннему родству... ...>>

 І. Л. Вернер пра пачаткі біяграфіі І. А. Гашкевіча. Упершыню дакладныя звесткі пра дату і месца нараджэння (4(16) красавіка 1814 г., с. Стралічаў) нашага знакамітага земляка былі апублікаваныя супрацоўнікам НГАБ у Мінску Ірынай Львоўнай Вернер у другім выпуску зборніка "Архіварыус" (2004 г.), якраз да 190-годдзя з дня яго нараджэння. Усе дзесяць спасылак, у якіх утрымліваюцца раней невядомыя факты з жыцця Белавалосага консула, зроблены на архіўныя крыніцы і не выклікаюць сумневаў. Але, на жаль, пра год, у якім спачыў вялікі чалавек, гэтага сказаць нельга. Аўтар успрыняла заведама памылковую інфармацыю (1872) ад В. П. Грыцкевіча, які ў кнізе 1986 г., не паверыўшы сыну консула-усходазнаўца І. І. Гашкевічу (1875), які сам толькі нарадзіўся ў 1872 г., пагадзіўся з укладальнікам рукапіснага каталога помнікаў і адказнага за віленскія праваслаўныя могілкі св. Еўфрасінні Л. Савіцкім. У артыкуле 1997 г. В. П. Грыцкевіч прыняў ужо 1875 год, але днём смерці, падзякаваўшы Л. Д. Клоку і спаслаўшыся на архіўны дакумент (Дзяржаўны гістарычны архіў Літвы. Ф. 605. Воп. 20. Спр. 484. А. 6 адв.), падаў 3 (15) мая. Пэўна, апошняя дата і ёсць сапраўднай. (гл. вышэй) ...>>

 А. І. Мальдзіс. Іосіф Гашкевіч. На шляху да святкавання 200-годдзя з дня нараджэння.  Папку для выразак з друку, дакументаў і перапіскі, звязаных з асобай Іосіфа Гашкевіча, першага консула Расійскай імперыі ў Японіі, я завёў у 1970-х. Гэта калі ўстанавіў, што апошнія гады жыцця ён правёў у маёнтку Малі (націск на першым складзе), на тэрыторыі цяперашняга Астравецкага раёна, маёй “малой радзімы”. У школьныя гады, часам ездзячы па дарозе Астравец – Варняны, я не раз прыглядаўся да густых прысад, якія на пад’ездзе да Маляў вялі кудысьці налева. Потым, прачытаўшы кніжку маскоўскага аўтара Віталя Гузанава “Адысей з Белай Русі”, даведаўся: маёнтак выкупіў пасля паўстання 1863 года адстаўны ўжо “белавалосы пасланец”, як называлі дыпламата ў Японіі – тым ён выразна адрозніваўся ад тамтэйшых жыхароў. А мясцовы педагог (здаецца, Лугоўскі) паказаў мне месца, дзе, паводле ўспамінаў старажылаў, Гашкевіч быў пахаваны – каля пачатку ўсходняй сцяны касцёла ў імя святых Казьмы і Дзям’яна (прыкладна ў 1866 – 1919 гадах то была праваслаўная царква). ...>>

  Паўстанне 1831 года на ўсходзе Палесся.  Весткі аб падзеях 1830 г. у зноў рэвалюцыйнай Францыі ўскалыхнулі Еўропу. А намер расійскага імператара Мікалая I паслаць войскі на задушэнне бельгійскай рэвалюцыі непасрэдна падштурхнуў да выступлення патрыятычную частку шляхты ў Каралеўстве (Царстве) Польскім, якая ў чарговы раз паспрабавала аднавіць Рэч Паспалітую ў межах да 1772 г. У ноч на 29 лістапада ў Варшаве пачалося паўстанне, якое ў хуткім часе ахапіла ўсю Польшчу, а ў сакавіку-красавіку 1831 г. узняліся Літва і заходнія паветы Беларусі. Выступленні паўднёвых паветаў Міншчыны Мазырскага, Рэчыцкага (таксама і Пінскага) належалі хутчэй да комплексу паўстанняў на Валыні і Кіеўшчыне, чым у астатняй Беларусі і Літве. ...>>

 Лех Бэйнар пра дзейнасць Аляксандра Юстыніяна Аскеркі ў Вільні.  Początek panowania Aleksandra II zaznaczył się w życiu ziem dawnego W. Księstwa Litewskiego, stanowiących podowczas gubernje północno-zachodnie Cesarstwa Rosyjskiego, daleko idącemi zmianami._Ostatnie lata słynnych “mikołajewskich czasów” wyglądały wręcz ponuro. Pamiętnikarz charakteryzuje je temi słowy: “Kraj żył, jak żyje zwierzę – instynktowo, nie myśląc o jutrze dla ducha, a nawet o jutrze dla ciała”. Chociażby autor powyższego zdania sprawę przejaskrawił, faktem jest jednak, że brakło żywszego ruchu w spoleczeństwie...  ...>>

Рэха паўстання 1863 года на Хойнікшчыне і Брагіншчыне. Данос. Ліст А. Міркулевіча.  Паўстанне 1863 – 1864 года, як вядома, закончылася трагічна. Адны ўдзельнікі яго загінулі ў баях, другія склалі галовы на эшафоце, трэціх саджалі ў турмы, адпраўлялі на пасяленні і г. д. Цікава, як жа адгукнулася рэха паўстання ў вёсках і фальварках Хойніцка-Брагінскага рэгіёну.
   У НГАБ у Мінску (Ф. 296. Воп. 1. А. з. 29-а. А. 578) захаваўся, напрыклад, "Акт аб правядзенні вобыску ў маёнтку Астрагляды Рэчыцкага павету ў пана Прозара”. Пры вобыску былі знойдзены: турэцкі мушкет, банка з порахам, два паляўнічыя ражкі, дзве парахаўніцы, драбніца, адвёрткі, машынкі для падсыпкі пораху, два кракаўскія кафтаны і дзве канфедэраткі...
...>>

 Паўстанне 1863 – 1864 гг. паводле дакументаў НГАБ у Мінску. У 2014 г. споўнілася 150 гадоў з часу нацыянальна-вызвольнага паўстання на землях былой Рэчы Паспалітай, якое ў гістарыяграфіі атрымала назву студзеньскага. Да гэтай падзеі быў выдадзены найкаштоўны зборнік дакументаў з фондаў Нацыянальнага гістарычнага архіву. Сярод матэрыялаў ёсць вельмі цікавыя звесткі пра асобаў, якія альбо мелі дачыненне да падрыхтоўкі паўстання, альбо спачувалі яму ў нашым рэгіёне (тут рух, як вядома, прыкметна разгарнуцца не здолеў). У следчых аркушах фігуруюць імёны асуджаных і памерлых у зняволенні – шляхціча Генрыка Пяткевіча, ляснічага і кіраўніка смалакурні ў Прушыне, ды пана Мечыслава Прозара, уладальніка Хойніцкага і Астраглядаўскага маёнткаў. Тамсама прысутныя імёны сялян вёскі Рашаў Ляона і Захара Ярашаў, Іллі Добыша, якія ахвотна ўспрынялі сцвярджэнне ідэолагаў-абаронцаў Расійскай імперыі, нібы паўстанне – выключна панская, а для іх чужая і варожая, справа... ...>>

С. П. Марозаў пра А. Аскерку як стваральніка і лідара Літоўскага земскага крэдытнага таварыства. 1861 г., як вядома, стаў пераломным у гісторыі народаў Расіі. У заходніх губернях імперыі ўслед за адменай прыгону адбыўся небывалай моцы выбух 1863 – 1864 гг. Гістарыяграфічная традыцыя лічыць, што асноўную падрыхтоўчую работу да паўстання правёў створаны летам 1862 г. у Варшаве ЦНК, а ў Беларусі і Літве, якія аказаліся недастаткова падрыхтаванымі да закліку ЦНК 22 студзеня 1863 г. да выступлення, самую значную ролю ў паўстанцкім руху адыграў Кастусь Каліноўскі. Аднак справа 348 фонду 629 «Ратч В. Ф.», якая захоўваецца ў Аддзеле рукапісаў Расійскай нацыянальнай бібліятэкі ў Санкт-Пецярбургу, дазваляе адкрыць завесу над тайнай... ...>>

 Историко-статистическое описание Минской епархии. Санкт-Петербург, 1864. У 1864 г. рэктар Мінскай духоўнай семінарыі архімандрыт Мікалай падрыхтаваў даведнік, у якім сустракаем ці не першае кароткае апісанне праваслаўных цэркваў, прыхаджанамі якіх былі і жыхары сучаснага Хойніцкага раёна. Падаюцца звесткі пра час пабудовы, матэрыял, за чый кошт збудаваная, называюцца сума з казны на ўтрыманне прычту, колькасць царкоўнай зямлі ды вернікаў мужчынскага і жаночага полу. ...>>

 Мінскія епархіяльныя ведамасці (№5, ад 15 сакавіка 1870 года) змяшчаюць цікавыя матэрыялы пра тое, як расійскія ўлады ўзнаўлялі праваслаўе на Хойнікшчыне, як адабралі ў католікаў нэагатычныя касцёл (будучую першую мураваную Пакроўскую царкву ў цэнтры мястэчка) і капліцу (на могілках), вуснамі праваслаўных святароў, тагачасных расійскіх ідэолагаў, кажучы, што яны збудаваныя цяжкою надсільнаю працаю тутэйшых зноў жа праваслаўных людзей; пра розныя падараванні цэрквам ад самога імператара і яго сям'і. Галоўнымі з тых падараванняў у Вялікаборскую і Хойніцкую цэрквы ў 1868 і 1869 гадах сталі іконы Маці Божай...  ...>>

 Описание церквей и приходов Минской епархии. Минск, 1879. VIII. Речицкий уезд.  У гэтым выданні падаюцца звесткі пра тое, да прыходаў якіх цэркваў належалі праваслаўныя вернікі з паселішчаў сённяшняй Хойнікшчыны ў 1879 г. Нагадаем, што ў тыя часы наш раён – гэта тэрыторыя не адно Хойніцкай, але часткова і Дзёрнавіцкай, Мікуліцкай, Юравіцкай, Маладушскай, Аўцюцевіцкай валасцей. Вернікі належалі да прыходаў Алексіцкай, Аравіцкай, Астраглядаўскай, Бабчынскай, Баршчоўскай, Вялікаборскай, Загальскай, Маладушскай, Мікуліцкай,  Стралічаўскай, Тульгавіцкай і Хойніцкай цэркваў. Вядома, у большых прыходах існавалі яшчэ і  прыпісныя цэрквы. ...>>

Вход на сайт
Поиск
Календарь
«  Август 2019  »
ПнВтСрЧтПтСбВс
   1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031
Друзья сайта
  • Официальный блог
  • Сообщество uCoz
  • FAQ по системе
  • Инструкции для uCoz
  • Copyright MyCorp © 2019